„Słowa staniały. Rozmnożyły się, ale straciły na wartości. Są wszędzie. Jest ich za dużo. Mrowią się, kłębią, dręczą jak chmary natarczywych much. Ogłuszają. Tęsknimy więc za ciszą. Za milczeniem. Za wędrówką przez pola. Przez łąki. Przez las, który szumi, ale nie ględzi, nie plecie, nie tokuje.”

(Ryszard Kapuściński)

Nie można rozmawiać z kimś, kto nie słucha. Nie da się obudzić kogoś, kto tylko udaje, że śpi. Właśnie kona część mnie i nie potrafię zrobić nic, aby powstrzymać ocean bólu, w którym tonę.  

Drobne Ogłoszenia

UCZĘ milczenia 
we wszystkich językach 
metodą wpatrywania się 
w gwieździste niebo, 
w żuchwy sinantropusa, 
w skok pasikonika, 
w paznokcie noworodka, 
w plankton, 
w płatek śniegu.

(Wisława Szymborska)

Celem odnalezienia zagubionego świadectwa pracy, zostałam zmuszona do bardziej niż pobieżnych porządków już na przedwiośniu, które doprowadziły do zaskakującego odkrycia – odgrzebały przeszłość sprzed 17 lat i przywróciły pamięć. Pretekstem stały się pamiętniki, które prowadziłam jako dziewczynka, tuż po wejściu w wiek „nastu” lat. Płacz i śmiech towarzyszyły mi podczas wertowania stron, które zapisywałam z takim rozczulającym wdziękiem i dbałością o estetykę, na jaką może sobie pozwolić tylko niewinne i czyste dziecko, przebywające w swoim własnym niewinnym i czystym świecie.  

10 VI 2001 r.

Moi bracia naoglądali się filmu „MacGyver” i teraz noszą ze sobą podręczny zestaw MacGyvera, znajduje się w nim m.in. sznurek, śrubokręt, drut i coś tam jeszcze oraz cukier w temperówce mający dwa zastosowania:

1)      w razie gdy złapią ich agenci obcych wywiadów ma posłużyć za cyjanek

2)      gdyby zaproszono ich na przyjęcie mieliby już cukier do herbaty.

Ostatnio dużo oglądali też „Power Rangers”, dlatego często wchodzą do szafy, która służy im za Zorda.

15.IX.2001 r.

Nie mogę już, chodząc do biblioteki, dekorować moich wpisów do zeszytu odwiedzin w czytelni kwiatkami, bo zabroniła mi bibliotekarka po wizycie kontrolerów. Na szczęście ona myśli, że ja naprawdę pisząc, stawiam takie wielkie na trzy kratki zawijasy.

30 V 2000 r.

Piesek

Jakieś 2 miesiące temu tatuś i mamusia zapytali czy nie chcielibyśmy jeszcze jednego pieska. Naturalnie zgodziliśmy się. Psiaka mieliśmy wziąć od wujka N. Czekałam na niego z utęsknieniem. Jest śliczny, nieposłuszny i strasznie przez nas rozpieszczony.

Nazwaliśmy go Rocky.

Wpis z 30 maja 2000 r. jest ostatnim z mojego pierwszego pamiętnika. Wpis ten jest dla mnie tym cenniejszy, bo mój pies już nie żyje. Był z nami do 2014 r. Wszyscy zdajemy sobie sprawę, że czas mija, ale czasami zdarza się coś takiego, co nam to uświadamia w całej swej brutalnie nieuchronnej pełni, dlatego rozpłakałam się jak dziecko, kiedy dotarło do mnie, że doświadczam na własnej skórze jak czas nie tylko mija, ale też zmienia perspektywę, zaciera ślady, osłabia więzi i zabiera ze sobą to wszystko, co kiedykolwiek pokochało moje serce.

***

Ale może ten pył, jaki stanowimy w kosmosie, może ta sekunda naszego istnienia, ta chwila na osi czasu w nieosiągalnej dla nas skali wieczności, może ta chwila – chociaż ulotna i krucha – mimo wszystko jest absolutnie bezcenna, bo kochając to wszystko, czym los nas obdarował i co postawił na naszej drodze, a co jest równie ulotne i kruche jak my – to wszystko staje się nasze, ulubione, wybrane, ukochane, ważne i nie ma znaczenia,  że jest nasze, ulubione, wybrane, ukochane, ważne tylko przez tę krótką chwilę. Żyjemy dla tego, za co gotowi bylibyśmy umrzeć. Żyjemy dla miłości, a miłość stanowi własną kategorię i nie poddaje się niewoli upływającego czasu.  

Weekend w domu na Mazurach. Zdążyłam już zapomnieć, że tutaj niebo łączy się z ziemią. Znowu jestem zakochana po uszy, a kiedy odwiedzam wszystkie swoje opuszczone zakamarki i kiedy karmię oczy widokiem tych samych krajobrazów, które kiedyś miałam zachłannie na co dzień, czuję się tak jakbym zostawiła tę okolicę tylko na chwilę tak, jakby to było wczoraj, tak jakbym nie widziała jej tylko przez tę króciutką sekundę, kiedy zamykam powieki i mrużę oczy. Pracowitość i służba moich rodziców, jazgotliwa radość moich psów, smukłość leśnych brzóz, rozkoszna wygoda mojego łóżka, wilgotny zapach mojej ziemi i niepowtarzalny smak domowego jedzenia –  wszystko wróciło albo po prostu nic nie odeszło – jestem wykarmiona solą tej ziemi i to ona buduje mnie od podeszwy stóp po końce moich włosów. Może nie jest to świat idealny, ale tutaj w szczególny sposób doświadczam odczucia, że niebo jest wszędzie tam, gdzie patrzę. 

I powiedział kiedyś, że nie boi się samotności, ale przeraża go samotność we dwoje. Nie zrozumiałam go wtedy, ale zapamiętałam jego słowa. Teraz przypomniałam je sobie i zrozumiałam, co I miał wtedy na myśli. Aktualnie przerabiam dokładnie to samo. Should I stay or should I go?

Słowo o przeznaczeniu

Wierzę w to, że pewne spotkania są w naszym życiu zaplanowane, a przejście z punktu A do punktu B oznacza poddanie się temu przeznaczeniu, gdzie z kolejnego zakrętu niespodziewanie wyłania się osoba, która posiada potencjał, aby w jakiś sposób wstrząsnąć naszym życiem i wprowadzić je na nowe tory. Na pewno czujecie to w odniesieniu do konkretnych osób: tych, w których się zakochujecie i tych, z którymi zawieracie przyjaźnie lub też stowarzyszacie się w jakiś sposób. A co jeśli naszym przeznaczeniem są też te osoby, które komplikują nam życie, rzucają kłody pod nogi, unieszczęśliwiają nas, te osoby, przez które płaczemy, te, których się boimy lub te, które nas denerwują i irytują? Może one również są nam przeznaczone, a spotkanie z nimi też nosi w sobie potencjał odnowy? Może trzeba dojrzeć, aby to uchwycić, aby zrozumieć, że jeżeli boli i jest niewygodnie to znaczy to tyle, że coś nowego chce się narodzić i należy to przyjąć, otworzyć się na niedogodności zamiast wzmacniać swój opór. Nawet podczas ćwiczeń fizycznych nakładamy coraz większe obciążenie na dany mięsień po to, aby go wzmocnić – nie istnieje rozwój bez wysiłku. Trudną relację można zatem potraktować jak bodziec do zmiany w formie mobilizującej przeszkody, chociaż nie możemy też wpadać w paranoję, prawda? – jeżeli relacja jest toksyczna i destrukcyjna, wciąż mamy wolną wolę i możemy ją zakończyć, bo czasem przeznaczenie po prostu uczy nas jak wyjść z syndromu ofiary i zdobyć się na asertywność. I nawet kiedy bywa ciężko, a życie wcale nie głaszcze nas po głowie, to przecież w przyrodzie wszystko zmierza w jednym kierunku – istotą zmienności życia jest ewolucja, a ewolucja to postęp.

Każde prawdziwe spotkanie stanowi zawsze „przypadek”. Pociąg się spóźnił i nie spotkałem tego, kogo chciałem spotkać, chociaż niczego nie zaniedbałem. A kiedy indziej, chociaż zaniedbałem to i owo, a może i właśnie dlatego, spotykam. Omawiany rodzaj przypadku ma jednak pewien szczególny charakter, ponieważ gdy już się zdarzy i gdy już moje spotkanie dojdzie do skutku, doznaję natychmiast uczucia, które można by wyrazić słowami: „przecież nie mogło być inaczej”, „musieliśmy” przecież na siebie trafić, byliśmy dla siebie przeznaczeni – aż po takie metafizyczne uczucia, jakie wyraża Arystofanes w „Uczcie” Platona, gdy mówi o ziemskim rozbiciu jedności człowieka na dwie płci, które przeto muszą poszukiwać nawzajem swojej drugiej połowy, aby tę jedność osiągnąć. I w tym tkwi element „łaski”, wypełnia się coś, czego nie można wymagać, czego nie można obliczyć ani wymusić, a co przecież zawiera w sobie swój sens. To jest człowiekowi niezbędne do życia, jednocześnie jednak na to człowiek nie ma wpływu.

(Romano Guardini)

Wierzę w to, że pewne spotkania są w naszym życiu zaplanowane, a przejście z punktu A do punktu B oznacza poddanie się temu przeznaczeniu, gdzie z kolejnego zakrętu niespodziewanie wyłania się osoba, która posiada potencjał, aby w jakiś sposób wstrząsnąć naszym życiem i wprowadzić je na nowe tory. Jedyne, co musimy zrobić, to podjąć inicjatywę, bo wykonanie kroku automatycznie oznacza naszą zgodę na powitanie tego, co ukrywa się za zakrętem, a czego nie możemy przewidzieć. Możemy wybrać drogę, którą chcemy pójść, bo przeznaczenie jest pewną przestrzenią, w której mogą się wydarzyć te wszystkie zdarzenia i spotkania, które zostały dla nas POTENCJALNIE zaplanowane jako PRAWDOPODOBNY scenariusz. Może w danym momencie istnieje dla każdego z nas wiele różnych, możliwych, dostępnych przestrzeni? I chociaż czasami faktycznie nie musimy robić absolutnie nic, nie podejmować żadnej inicjatywy, tylko po prostu być tam gdzie zawsze, to z doświadczenia wiem, że najbardziej niezapomnianych przeżyć i najbardziej rozwijających spotkań możemy doświadczyć wówczas, gdy sami wychodzimy naprzeciw swojemu przeznaczeniu, gdy przekraczamy swoją granicę komfortu i działamy inaczej niż zwykle.

Przeznaczenie zazwyczaj czeka tuż za rogiem. Jakby było kieszonkowcem, dziwką albo sprzedawcą losów na loterie; to jego najczęstsze wcielenia. Do drzwi naszego domu nigdy nie zapuka. Trzeba za nim ruszyć.

(Carlos Ruiz Zafón)

Chodziliśmy nie szukając się, ale wiedząc, że chodzimy po to, żeby się znaleźć

Działając autonomicznie w większości sfer dążę do uporządkowanego, kontrolowanego, sterylnego życia, co osiągam tylko dzięki samotności, tymczasem pojawia się problem, bo zaangażowanie w relacje i tworzenie wysokojakościowych związków to bardzo energochłonny proces, narzucający konieczność zarządzania czasem i dzielenia się nim z innymi po to, żeby budować wspólne wymiary. Co wybrać jako priorytet i jak pogodzić dążenie „ku ludziom” z potrzebą samotności? Nie mam wątpliwości – choć brzmi to okrutnie egocentrycznie – że moje życie byłoby dużo prostsze i spokojniejsze bez T i psa zagarniających przestrzeń. W każdej chwili mogłabym oddawać się luksusowi odwiedzin swojego wewnętrznego świata w poszukiwaniu natchnienia i inspiracji bez konieczności aktywnego słuchania i wypowiadania łatwych, jednowymiarowych słów po to, żeby zabawić rozmową. W każdej chwili mogłabym

zobaczyć i zmierzyć świat własną miarą, zaczerpniętą z własnych wartości.

Byłabym tak niezależna, jak tylko bym chciała i nie miałabym wyrzutów sumienia, że nie poświęcam wystarczającej uwagi temu, co mam dookoła siebie. Życie samotne jest życiem wygodnym. Jednocześnie jest też życiem uboższym, jak chodzenie po linii najmniejszego oporu, bo związki uczłowieczają. Dlatego decydując się na bliską relację, decydujemy się na kompromisy, kiedy zdarzenia wymuszają korektę naszych wyuczonych zachowań, które dawniej zapewniały jednostkową wygodę, ale które przestały być adekwatne do aktualnej sytuacji. Jeżeli o mnie chodzi, to nie mam problemów z tym, żeby być kryzysową narzeczoną i dozować sobie partnera, nawet jeżeli chodzi o T, bo chociaż tęsknię za Nim, to potrafię też docenić tak trywialne codzienne czynności jak urok snu bez faceta obok. Mogę wtedy bezkarnie zawłaszczyć każdy skrawek łóżka, mogę się wiercić, zagrzebać w pościeli, chrapać, a nawet mówić przez sen – wszystko jest wybaczone, a każdy ruch dozwolony. Tak naprawdę wiele rzeczy mogę robić bez Niego, bez poczucia braku. Właściwie wszystko. Ale kiedy jest obok mnie w nocy, tuli się w łóżku i mocno oplata swoim ciałem – nie zawsze jest wygodnie, ale bywa odkrywczo, kiedy odnoszę wrażenie, że to ciało w jakiś sposób przez mnie pozyskane stało się symbiotyczną częścią mnie: Jego dłoń jest teraz moją dłonią, Jego skóra – moją skórą, Jego twarz – moją twarzą tak, jakby T został wyryty w moim DNA, tak, jakbym słyszała Go w swoim tętnie. A kiedy Go nie ma, zdarza mi się niepodziewanie ogniskować uwagę na zapamiętanych wrażeniach zmysłowych, które mi o Nim przypominają: powraca subtelność Jego zapachu, miękkość skóry, siła dotyku czy słodycz i namiętność pocałunku. Nawet kiedy nie ma Go obok, jest stale obecny. Nieustannie krąży w moich myślach, a wspólne mieszkanie chociaż rodzi nieporozumienia, konflikty i rozczarowania, tylko dowodzi, że

miłość nie jest skarbem, który się posiadło, lecz obustronnym zobowiązaniem.

Tylko czy jestem gotowa na podejmowanie zobowiązań, skoro stale wyolbrzymiam rysy na szkle do granic rozsądku i dobrego smaku, bo z T nie spijamy słów ze swoich ust, na siłę próbujemy przeforsować własne zdanie, a słowa są w naszym przypadku często źródłem nieporozumień: krążą wokół nas, irytują, prowokują i wyprowadzają z równowagi. Te słowa tworzą bariery nie do przekroczenia i góry nie do zdobycia. A ponieważ nie ukrywam tego, że osobowościowo jestem produktem współczesnych czasów – indywidualistką, dla której sensem istnienia jest niezależność i samorozwój, to nieraz pojawiają się wątpliwości związane z moją potrzebą i zasadnością bycia w związku…

Czy skupienie na rozwoju zamiast poświęcenie czasu na budowę podstawowej komórki społecznej, jaką jest rodzina to cywilizacyjny postęp, czy regres? Czy trzeba kultywować tradycję i zakurzony relikt przeszłości – poświęcenie, służbę drugiemu człowiekowi, czy może warto korzystać z nowopowstałej przestrzeni kierowania uwagi na siebie, nawiązania relacji z samym sobą? W końcu nie jesteśmy w stanie zrozumieć innych, bo każdy z nas jako jednostka pozostaje

niewypowiedziana,

więc może naszym głównym celem jest poznanie samych siebie? Zresztą czy to ponadczasowy dogmat, że jako istota ludzka możemy spełniać się tylko w drugim człowieku? Nie jestem tego pewna, ale jestem w stanie przyznać, że:

spotkanie człowieka z człowiekiem niesie ze sobą taką siłę perswazji, że zdolne jest zmienić radykalnie stosunek człowieka do otaczającego go świata, ukształtować na nowo sposób bycia człowieka w tym świecie, zakwestionować uznawaną dotychczas hierarchię wartości.

Inni ludzie poszerzają nasze perspektywy i dzięki nim dojrzewamy. W takim razie jak zachować niezależność, a jednocześnie współzależeć z innymi? Jak rozpoznać, które mosty przekraczać, a które palić? Jak pogodzić sprzeczne wartości: pragnienie wspólnoty i potrzebę odosobnienia? Jak się porozumieć, jeśli nasze umysły komunikują się za pomocą różnych funkcji poznawczych? Czy ekstrawertyk jest w stanie zrozumieć introwertyka? Czy osoba doświadczająca świata za pomocą emocji i intuicji jest w stanie dogadać się z racjonalistą posługującym się percepcją? Jak żyć z innymi nie zapominając o sobie? I czy jest to w ogóle możliwe??? 

Życie zawsze było dla mnie sztuką dokonywania wyborów. Aktualnie, przy okazji melancholii związanej z kolejną rocznicą, dochodzę do wniosku, że życie to raczej sztuka rozwiązywania problemów. Tak jak mówił Karl Popper – wszystko co żyje, poszukuje lepszego świata, a najbliżej odkrycia są ci, którzy najaktywniej mierzą się z problemami, ci, którzy nie boją się trudów związanych z poszukiwaniem.

***

Problemy są stale obecne i tego nie zmienię, ale mam wpływ na swój odbiór sytuacji. Mogę żywcem zagrzebać się w problemach albo mogę próbować uprościć sobie życie i zyskać w ten sposób więcej spokoju nawet wtedy, kiedy wydaje mi się, że tracę grunt pod stopami. Im mniej mam, tym mniej mam do stracenia, im bardziej selekcjonuję wartości, tym bardziej jestem oddana tym, które pozostają.